اسکای‌لایت تک‌ قوسی و دو قوسی سد کارون 4- آلومینیوم شیشه تهران

چالش‌های معماران و کارفرمایان در پوسته نما چیست؟

در روزگار خوشی و انبساط منابع مالی کمتر کسی به فکر اصلاح رویه ها و مهندسی ارزش در فرایند ها است. اما امروز که کارفرمایان و معماران هر روز با شوک های اقتصادی جدیدی روبرو میگردند چاره ای جز نگاه  فنی به مشکلات پیش رو صنعت نما در کشور نداریم. در این مقاله تلاش می‏کنیم با بررسی نمونه ‏های موردی، به چند چالش عمده موجود در صنعت پوسته ساختمان ایران بپردازیم.

تفاوت بنیادین صنعت ساحتمان با سایر صنایع

اگر به پوسته بنا به عنوان بک محصول نگاه کنیم، باید گفت از نظر بسیاری از افراد، نسبت هزینه‏ های آن به کارایی و عملکردی که ارائه می‏دهد چندان منطقی نیست. به عبارت دیگر به طور کلی نمای ساختمان محصولی‌ است با هزینه زیاد، عملکرد و کارایی گاها ضعیف، زمان اتمام کار نامشخص، تاثیرات جانبی منفی، و عامل جدی مصدومیت در حوادث. مقایسه صنعت ساختمان سازی با سایر صنایع مانند کامپیوتر، اتومبیل سازی یا هوانوردی به گونه‌‏ای باعث سرافکندگی صنعت ما بوده و به شکل غیر معقولی، توقع کاربران و کارفرمایان  از کیفیت ساخت و ساز را بالا می‏برد.

بازدید تیم دفتر تحقیق و توسعه آلوم گلس از پروژه مهندسی نما

این مقایسه در حوزه تحصیلات و آموزش نیز جالب توجه است؛ به عنوان مثال آموزش خلبانان تجاری توسط شبیه‏‌سازهای پرواز صورت می‏گیرد و داده‏‌های بارگذاری شده در این شبیه‏‌سازها از جعبه سیاه هواپیماها پس از سقوط استخراج شده‏‌اند. می‏توان آرزو داشت که مشابه چنین فرآیندی برای استخدام در صنعت ساختمان سازی نیز وجود داشته باشد. اما در مقابل، آموزش حرفه‏‌ای و ضمن کار افراد متخصص در این صنعت معمولا توسط نمایندگان فروشی صورت می‏پذیرد که به طور معمول، همان مشاوران فنی‌‏ای هستند که تنها هدف آن‏ها تلاش برای فروش‏ مصالح ساختمانی است. به دلیل محرمانه بودن فرآیندهای قانونی که می‏توان اطلاعات لازم را از آن‏ها بدست آورد، نتیجه و بازخوردی که از پایان چنین چرخه‏ ساخت و سازی حاصل می‏شود به ندرت افشا می‏گردد. لذا وجود نهاد هایی که آموزش های علمی و عملی به پرسنل مشاور و کارگاه در حوزه پوسته های نما یا سایر محصولات ارانه دهند بسیار ضروری به نظر میرسد.

تولید غیر انبوه و افزایش هزینه های مهندسی

طراحی در تامین کیفیت نقش اساسی و مهمی را بازی می‏کند و فرایند تولید انبوه به منجر به کاهس هزینه سربار طراحی می‏گردد. بنابراین، هر محصولی که در تعداد بالا ساخته شود به کامل‏‌ترین میزان بررسی و ارزیابی مهندسی و طراحی، نسبت به آن چه که یک ساختمان به تنهایی دریافت می‏کند، نیاز خواهد داشت. با ایجاد هر گونه مانعی در فرآیند تولید محصولات پیش ساخته و تولید انبوه، توقف در پروسه پیشرفت اجتناب ناپذیر خواهد بود (Woudhuysen and Abley, 2004). کارایی و بهره‏‌وری باعث استحکام و تقویت صنعت طراحی می‏شود. در صنعت ساختمان با توجه به منحثر به فرد بودن بیشتر ساختمان ها و کم بودن انبوه (کپی) سازی (مانند مسکن مهر)  نقش و اهمیت مهندسی و مشاوره خیلی بیشتر از صنعت میباشد.

 

چالش‏‌های پیش رو در صنعت نما ساختمان

نظارت بر طراحی نما

امروزه دیگر معماران و مدیران پروژه ها بر طراحی نما کنترل کامل و همه جانبه‌‏ای ندارند، و این موضوع به ایجاد تغییراتی در فرایند طراحی آن‏ها منجر شده است. از طرف دیگر، درک درست از مفاهیم بین رشته‏‌ای نیز تقریبا ضعیف است (Porteous, 2002). هر چند باید توجه داشت که وظیفه معمارانه مبنی بر نظارت بر طراحی وظیفه‏‌ای نیست که بتوان آن را نادیده گرفت و به فرد دیگری محول نمود (Kelleher et all, 2005).

نظارت معمارانه بر طراحی پوسته نما

از یک معمار انتظار می‏رود که داده‏‌ها و اطلاعات بدست آمده از مشاوران، تامین کنندگان و نصاب های مختلف را با یکدیگر ترکیب و هماهنگ کند. و بدین ترتیب است که به عنوان مثال محل حفره‏‌های تجهیزات الکتریکی باید با سیستم عایق رطوبت هماهنگ باشد، دریچه‌‏های مکانیکی هوا باید دور از منابع آلاینده تعبیه شوند، و غیره. به طور معمول در ابتدای مسیر چندین گزینه تکنولوژیکی و مهندسی پیش روست. اگر اطلاعات مربوط به پوسته ساختمان می‏توانست از همان ابتدای آغاز فرایند طراحی در اختیار مهندسان قرار بگیرد شاید آن‏ها این توانایی را داشتند که تنها گزینه‏ هایی را انتخاب کنند که بتواند به بهترین شکل ممکن با سایر عملکردها و کارکردهای نمای مورد نظر همخوانی داشته باشد.

دیتایل یونیتایز نما در مهندسی یکپارچه نما

به عنوان مثال، در چنین حالتی، یک مهندس سازه می‏توانست یک اتصال پیچ و مهره را درست در جایی پیشنهاد دهد که امکان ساخت و اجرای یک لایه پیوسته ضد آب نیز وجود داشته باشد، یا درزهای حرارتی را درست در نقاط اتصال تعبیه کند، و یا یک مفصل نرم (soft joint) را در سازه بتنی به گونه‏ ای طراحی نماید که بتوان یک پوسته ضد آب پایین تر از سطح زمین را در آن جا داد، و یا با کمی جابجایی اجزای سازه‏ای و ایجاد حفره در سقف ساختمان شرایطی را به وجود آورد که در اجرا و نصب فنی اجزای سقف کمترین فاصله لازم وجود داشته باشد.

ازدیاد رو به رشد افراد درگیر در فرایند طراحی و ساخت نما

افزایش رو به رشد تعداد پیمانکارانی که برای اجرای موفقیت ‏آمیز پوسته  یک ساختمان لازم است، منجر به بروز نیاز ثانویه به هماهنگی مهندسان نما برای پر کردن خلاء بین مشاوران شده است. مهندس معماری که مسئولیت یک پروژه بزرگ را بر عهده دارد اغلب به شدت تحت فشار است. اولین چالش برای موفقیت یک پروژه داشتن سواد مدیریتی برای ایجاد یک ارتباط صحیح، دقیق و واضح بین افراد تیم است. فقدان این نوع از آموزش در حال حاضر در اغلب برنامه‏ های درسی معماری به چشم می‏خورد (Woudhuysen and Abley, 2004). دومین چالش، درک نادرست سلسله مراتب مشاوران، و شکاف‏ هاییست که در نتیجه این موضوع در ارتباطات بین اعضای تیم ایجاد می‏شود و از قدرت و توانایی معماران در تلاش برای بهتر کردن این ارتباط و مشخص نمودن روند پیشرفت وظایف محول شده می‏کاهد. چالش دیگر، مهارت‏‌های مورد نیاز مربوط به مدیریت پروژه و نظارت و مدیریت یک تیم متشکل از مشاوران مختلفی است که هر لحظه بر تعداد آن‏ها افزوده می‏شود. در نتیجه، اغلب اوقات در ارتباط و هماهنگی بین گروه‏های مختلف دخیل در طراحی نمای ساختمان نوعی شکاف وجود دارد. هر چند، این سناریو در صورتی که همان تیم شروع به طراحی ساختمان دیگری کنند به طور چشمگیری بهبود بخشیده خواهد شد.

به طور طبیعی معماران ترجیح داده اند با شرکت‏های پیمانکار بزرگ متشکل از چندین رشته مختلف همکاری کنند که ‏قادرند هماهنگی بین این رشته‏ های متنوع را در درون خود سازمان (در قالب EPC)  انجام دهند. هر چند بر اساس مشاهدات نویسنده این مقاله، اغلب، شکست چنین سناریویی منجر به ضربه خوردن به شخص معمار خواهد شد چرا که مسئولیت نهایی نظارت بر فرایند یک طراحی بر عهده معمار خواهد بود. همکنون در بسیاری از پروژه های بزرگ ایران میتوان شکست این رویه ( قرارداد EPC  نما ) را به وضوح دید زیرا از فروشنده مصالح و نصب کننده ان نمیتوان انتظار مهندسی ارزش در جهت سود کارفرما را داشت.

جامع‌نگری یا تمرکز روی یک مشکل

مهندسی نما در ایده آل‏ترین حالت خود باید تمامی عملکردهای پوسته ساختمان را به طور جامع در بر بگیرد. تمامی جنبه‏‌های عملکرد فیزیکی تعیین شده باید در ارتباط با یکدیگر تحلیل شوند چرا که همه این عوامل با یکدیگر همپوشانی داشته و در هم تنیده هستند. این در واقع بدین مفهوم است که تحلیل و بررسی هر یک از این عوامل به طور جداگانه فرایند چندان درستی به شمار نمی‏آید؛ به عنوان یک مثال بارز از این اشتباه می‏توان به تایید بدون قید و شرط عایق اسپری فوم توسط مشاوران ساختمانی، بدون آگاهی از الزامات و دستورالعمل‏‌های اولیه تعریف شده برای ساختمان اشاره کرد. در نتیجه چنین عملی است که مشتریان چنین افرادی، یعنی صاحبان ملک یا معماران، با اجبار افراد مسئول در تهیه دستورالعمل‏‌ها و استانداردها در لزوم ایجاد تغییرات در طرح بعدا با مشکلات زیادی مواجه می‏شوند.

اسناد مناقصه نما

 

راهکار: مشاورین تخصصی نما

از دهه ۹۰ میلادی در اروپای غربی شاخه جدیدی از مشاورین تخصصی (مانند مشاور تخصصی آتش، مشاور تخصصی انرژی و …) با نام مشاور نما شکل گرفت. از پیشگامان ان میتوان به اروپ و پریدمان اشاره کرد. عمده این شرکت‌ها متشکل از مهندسانی با سالها تجربه در حوزه های مخنلف طراحی، مهندسی اجزا، سازه، انرژی، تولید پروفیل و …. بودند که با تجمیع تجربیات خود شرکت هایی حقوقی، مولتی دیسیپلین با توانایی تدقیق طرح معمار به یک طرح جامع و اماده اجرا را تشکیل دادند. این شرکت ها در فاز پیش از اسناد مناقصه خرید و نصب اقدام به تکمیل طرح جامع نما (انجام آنالیز های باد، تهویه، انرژی، سازه، آتش، پدافند غیر عامل و …) مطابق نظر مشاور مادر پروژه نموده و پس از برگزاری مناقصه نما نیز مسئولیت کنترل مهندسی و نظارت پیمانکاران نما، تامین کنندگان مصالح نما و مدیریت و کنترل کلیم های ایشان را برعهده دارند و در این فاز به مشاور مادر و کارفرما کمک میکنند تا ایشان با فراغ بال بیشتری به وظایف اصلی خود برسند.

فایده مهندسی نما چیست؟

نوشتن نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *